Wat is het verschil tussen een tracheostoma en tracheotomie?

De termen tracheostoma en tracheotomie worden vaak niet goed gebruikt. Vaak weten zorgprofessionals niet goed het verschil. Want hoe zit het nu ook alweer precies?

 

  • Een tracheotomie is een niet-eindstandig stoma.
  • Een tracheostoma is een eindstandig stoma.

 

Een tracheotomie is het openen van de luchtweg door het insnijden van enkele kraakbeenringen van de luchtpijp (trachea). Dit gebeurt via een snede in de huid in het midden van de hals, vlak boven het borstbeen. Door de opening wordt een buisje (tracheacanule) geplaatst. De tracheacanule houdt de snede open en zorgt voor een vrije ademweg.

 

Een tracheostoma ontstaat na een operatie waarbij het strottenhoofd wordt verwijderd (laryngectomie). De trachea wordt met het uiteinde (eindstandig) in de hals gehecht. De cliënt ademt rechtstreeks via de stoma. Alleen als de stoma te nauw dreigt te worden, of als er een fistel is, of als de cliënt geen stomapleister kan of mag dragen, draagt de cliënt een tracheacanule. Een fistel is een niet-natuurlijk kanaal tussen twee lichaamsholten of tussen een lichaamsholte en de huid, hier tussen de trachea en de slokdarm (oesophagus).

 

 

Tracheotomie
Tracheostoma

 

 

Verzorging

Bij het verzorgen van een tracheostoma of tracheotomie, is het belangrijk dat je zorgvuldig en hygiënisch werkt. Je moet weten wat er allemaal in en rondom de zorg hiervan komt kijken en wat voor consequenties de verkeerde behandeling kan hebben.

 

 

Probleem – Oorzaak – Oplossing

Je komt bij een cliënt met een tracheostoma/tracheotomie en je hebt twijfels over wat je aantreft. Wat doe je dan? Wij geven je hieronder enkele tips en handvaten.

 

Probleem Oorzaak Acties
Taai Slijm

 

Droge lucht

Irritatie van de luchtpijp

Roken of in het verleden veel gerookt hebben

Geen filter voor

1-2 keer extra per dag druppelen met NaCl 0,9 %

Eventueel in overleg met arts starten met medicatie om het slijm dunner en makkelijker ophoestbaar te maken

Verhoog de luchtvochtigheid in huid

 

Veel helder en dun slijm

 

 

 

Verkoudheid

Te veel druppelen met NaCl 0,9 %

Gebruik van slijmverdunner

 

In overleg met arts kan er gestopt worden met slijmverdunner

Verminder de hoeveelheid NaCl 0,9 % met druppelen of druppel minder vaak

 

Ophoesten van spoortjes bloeden korsten bij het slijm

 

 

 

 

 

De luchtpijp is te droog, waardoor er korstvorming ontstaat. Door deze korstjes steeds op te hoesten, raakt de trachea geïrriteerd/beschadigd

Larytube drukt tegen de luchtpijp

Larytubebandje zit los, waardoor de larytube te bewegelijk is wat de trachea weer irriteert en prikkelt.

Ontsteking aan de trachea

 

Bevochtig de luchtpijp wat vaker.

Controleer of Larytubebandje niet te los of te strak zit

Leer goede hoesttechnieken aan

Bij blijvend bloedverlies overleg met de arts

Doe een filter voor

 

Geel/groen slijm

 

 

Kan gevolg van een luchtweginfectie zijn

 

Raadpleeg een arts

Druppel zo nodig 1-2 keer per dag extra met NaCl 0,9 %

 

 Kriebelhoest

 

 

Irritatie van de luchtpijp door droge lucht

 

Druppel 1-2 keer per dag extra met NaCl 0,9 %

Verhoog de luchtvochtigheid in huis door bijvoorbeeld een vernevelaar

 

Roodheid van de huis onder de canule

 

 

Het slijm irriteert de huid

Het schildje van de canule irriteert

 

Is de huid erg gevoelig dan kan er preventief beschermd worden met Cavilon of duoderm thin. Beiden zorgen voor een beschermlaag

 

Obstructie in de canule waardoor benauwdheid optreedt

 

 

 

Slijmprop of korst in de binnencanule

 

 

Haal de binnencanule er uit en maak deze schoon

 

Ophoesten van drank/eten

 

Lekkend spraakknoopje

 

Raadpleeg een KNO arts

 

 

ATTENTIE

1)    Verwijder het oude canulebandje pas als het nieuwe bevestigd is.  Wanneer je het bandje van een canule gaat vervangen, wees er dan bewust van wat je doet. De canule is dus even met twee bandjes bevestigd. Op deze manier kan de canule er niet per ongeluk uitgehoest worden.

 

2)      Maak nooit de huid rondom de tracheostoma schoon met zeep. Met een nat was­handje of nat gaasje de huid reinigen, zo nodig met een watten­staafje onder de afdek­plaat of flens van de canule . Drogen met een handdoek en een schoon canulegaasje aan­brengen.

 

3)      Sommige kunststof canules zonder cuff zijn voorzien van een venster. Tijdens het inbrengen van een eventuele binnencanule mag nooit weer­stand ge­voeld worden! Is dat wel het geval, onderbreek de handeling en raadpleeg een deskundige om het gevaar op een bloeding, doordat weefsel van de luchtpijp de canule is ingegroeid, te voorkomen.

 

4)      Bij een klein aantal patiënten kan tijdens het uitzuigen een bradycardie optreden (=vertra­ging van de polsfrequentie). De oorzaak hiervan is een prikkeling van de ‘nervus vagus’, één der hersen­ze­nuwen, waardoor een trage hartfre­quentie het gevolg kan zijn. Hetzelfde fenomeen ziet men soms ook optre­den bij mensen die braken en ‘wit’ wegtrek­ken. Dit verschijn­sel kan, preventief, in over­leg met het Centrum voor Thuisbeademing met behulp van een vagolyticum (atropine) voorkomen worden.

 

5)      Gebruik nooit een Ragertje tijdens het schoonmaken. Hierdoor kan de stoma/canule beschadigd raken.

 

6)      Ga nooit diep uitzuigen! Iedere verzorgende en verpleegkundige, die bevoegd is de handeling uit te voeren, mag alleen oppervlakkig uitzuigen, mits je hiervoor een aantekening hebt van bijvoorbeeld het CTB. Dan is dieper uitzuigen toegestaan.

 

 

Reanimatie

  • Beadem een cliënt met een eindstandig tracheostoma nooit via de mond of neus!
  • Beadem een cliënt met een tracheacanule altijd via de canule.

 

Ben jij geïnteresseerd geraakt in het verzorgen van een tracheostoma/tracheotomie? Bekijk dan onze scholingsmogelijkheden hieronder!

Bijscholing

Het is erg belangrijk als je bevoegd bent voor het verzorgen van een tracheostoma/tracheotomie, dat je ieder jaar je kennis laat opfrissen en je bij laat scholen.

Zuster-055 biedt de kans om tijdens onze bijscholing verpleegtechnische vaardigheden of op aanvraag je bij te laten scholen op het gebied van tracheazorg.

 

De volgende handelingen kunnen geoefend en afgetoetst worden:

  • Uitzuigen tracheostoma zonder canule
  • Uitzuigen tracheostoma met canule
  • Verzorgen tracheostoma met ééndelig canule
  • Verzorgen tracheostoma zonder canule
  • Verzorgen van de huid rondom tracheostoma

 

Wil je graag meer informatie ontvangen of je aanmelden? Vul dan het contactformulier hieronder in en dan nemen wij zo spoedig mogelijk contact met je op!

 

 

Contactformulier




 

 

 

 

 

 

Bronnen

www.lumc.nl

www.vilans.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *